HomoInfo - Columns - "Man of vrouw?" door Frederique

Toen ik in 2004 net mijzelf aan het onderzoeken was kwam ik tot een lastig dilemma. Was ik, nu ik me prettiger voelde in vrouwenkleren dan in mannenkleren, dan ook vrouw? Ik wist het niet. Mannen en vrouwen verschillen niet zo van elkaar, daar was ik toen al achter. Het beeld van "lieve, zachte, vrouwen waar je uit kunt huilen als je je even niet zo prettig voelt" was in mijn puberteit meerdere keren aan gruzelen geslagen. Ik heb nog meer van die stereotype beelden onderzocht: zo ging op mijn werk het verhaal dat een man -nooit- de vuilniszak buiten zou zetten, dat was typisch vrouwenwerk. Ik was het er niet mee eens: bij mijn ouders was het vooral mijn vader die dit soort werk deed. Mannen waren, volgens de legenden, ook veel doortastender. Natuurlijk kende ik doortastende mannen, maar ik kende ook zeer pro-actieve vrouwen. En mannen die geen deuk in een pakje boter sloegen. Zo ben ik op zoek gegaan naar dat -ene- psychische kenmerk dat vrouwen anders maakt dan mannen. Ik vond het niet. Er waren net zo goed smerige, bitcherige, harde, sociaal onhandige vrouwen als dat er ook smerige, snauwerige, harde, sociaal onhandige mannen waren. En omgekeerd kende ik net zo goed hygiënische, vriendelijke, zachte, sociaal handige mannen als dat ik hygiënische, vriendelijke, zachte, sociaal handige vrouwen kende.

Ik merkte ineens ook hoe de TV ons een bepaalde richting in duwt. In hoeveel series er stereotype man/vrouw-beelden voorkomen. Het begint al van jongs af aan met de smurfen: iedere smurf heeft een stereotype kenmerk. De een is mopperaar (dus: Moppersmurf), de ander maakt muziek (dus: Muzieksmurf), er is een leider nodig (Grote smurf), er is een wijsneus met een bril (Brilsmurf), een smurf die exploderende pakjes uitdeelt (Lolsmurf). En er is precies één vrouwelijke smurf (Smurfin). Raar... Een normale smurf is een mannelijke-smurf-met-iets-bijzonders. Vrouw-zijn is dus man-zijn met iets bijzonders? En inderdaad gedraagt Smurfin zich uitermate (stereotype) vrouwelijk: ze is vriendelijk, heeft een hoge stem, is regelmatig wat naiëf, plukt bloemen en vaak zeurt ze een beetje...

Er zijn meer van die stereotypen, ook in de volwassen series. Sterker nog: er zijn er maar weinig die het niet hebben. Heb je ooit een serie gezien waarin de man kookt en de vrouw intussen onderuit hangt TV te kijken? In hoeveel series gaat het andersom? In hoeveel series speelt een vrouw een onderdanige rol ten opzichte van de man? Ik kijk zelf veel naar detectives. 't Zijn vaak mannen (Dalziel en Pascoe, Morse, Wallander, Frost, Foyle, Mike in Trial and Retribution) die de rol van detective hebben. Soms (Wallander, Frost, Foyle) spelen er vrouwen mee die een duidelijk ondergeschikte rol hebben ten opzichte van de man-die-het-allemaal-uitzoekt. De vrouwen waar het om gaat stellen zich allemaal op in dienst van de man. Er zijn maar weinig uitzonderingen op deze regel (Silent Witness, Prime Suspect, Roisette in Trial and Retribution) en bij die uitzonderingen worden vrouwen vaak afgeschilderd als haaien. De combinatie van een lieve, vriendelijke vrouw met een scherpe analyse in een leidinggevende rol (een soort "Wallander" maar dan als vrouw) - zij komt voor zover ik weet in geen enkele serie voor... Een serie waarbij een vrouw deze rol benadert (maar dan -net- niet als leidinggevende) is Van Veeteren. Bij vrijwel al deze series valt het ook op dat de hoofdpersoon (m/v) alleen woont. Veel geluk vind je niet in deze series, het gaat altijd om het hebben of vinden van het "gelijk". Vrijwel elke serie bevestigt het stereotype man/vrouw-patroon. Vrijwel geen enkele detective-serie gaat er tegenin...

Ik merkte het gevolg van die stereotypes ook in mijn eigen man-en-vrouw gevoel. In mijn vrije tijd voelde ik me, in vrouwenkleren, vaak ook erg vrouwelijk. Ik had dan ook de neiging om de boel op te gaan ruimen, meer dan ik in mannenkleren ooit gehad had. Later bleek dit qua energieniveau helaas niet vol te houden en zakte ik ook in vrouwenkleren terug naar een soort studentikoos leven. Op mijn werk voelde ik me dan vooral man. Ik zat er in een meer leidinggevende rol: veel energie, mensen aansturen, vaak geen-nee-als-antwoord-dulden... Ik zat er in de rol van strenge, gedreven man. De genoemde detective-series hebben ook een erg negatieve rol gespeeld in mijn beeld van een goede leidinggevende...

Op mijn werk merkte ik ook dat ik meer dan in mijn vrije tijd jaloers was op de kleding van vrouwen. Maakte die jaloezie me (deels) vrouw? Een rok is maar een stuk stof. Was ik niet een man die graag in een rok liep? Maar: als ik thuis in een rok liep, voelde ik me rustiger. En ook later, toen ik thuis borsten begon te dragen, voelde ik me nog iets rustiger. Het maakte het verschil tussen werk en thuis wel telkens groter. En dat viel niet vol te houden...

Sinds ik op het werk "over ben" merk ik dat ik me veel meer man-en-vrouw voel in plaats van man-of-vrouw, hoewel ik me in mijn vrije tijd nog altijd meer vrouw voel dan op het werk. Vaak is dat lastig: thuis lukt het me vrij aardig om in een telefoongesprek met mijn zus "als vrouw" te praten. Op het werk zit ik sterker in mijn hoofd en mijn gevoel is toch -meer- mannelijk dan thuis, waardoor dit minder goed lukt: ik praat nog geen paar zinnen of ik praat weer op mijn mannelijke toonhoogte. Jammer...

N.B: de eerlijkheid gebied te zeggen dat er op TV soms ook leuke dingen gebeuren op gendergebied. Zo heeft Vlaanderen een paar jaar geleden de serie "Kulderzipken" gemaakt, waarbij de lakeien geleerd hebben om "meneer" te zeggen. Ze doen dat zo structureel onhandig dat de prinses regelmatig "meneer de mevrouw de prinses" wordt. In Nederland hebben we laatst een kinderserie gehad waarbij Griekse mythen nagespeeld en naverteld werden. Ik zag dat (uitsluitend) mannen de serie maakten waarbij ze ook als man in beeld het verhaal vertelden. In hun uitbeelding van de mythe was een deel van hen als vrouw gekleed. En hoewel het duidelijk zichtbaar was dat het mannen-in-vrouwenkleren waren werden ze door de andere spelers in hun vrouwenrol ook volledig en vanzelfsprekend als vrouw geaccepteerd. Dit zijn echt de positieve uitzonderingen op de regel...

Reactie van Moeke @ 13 jul 2008 14:53 [reageer]

Lieve Frederique

Je zit duidelijk in een soort identietijdscrisis. Kies voor jezelf wat voor "mens" je zou willen zijn. Niet iemand in een bepaald vrouwen/mannengedrag. Mannen hebben ook vrouwelijke eigenschappen en vrouwen hebben ook mannelijke eigenschappen. Ikzelf ben dan wel een hetrosexueel, maar heb soms ook duidelijke mannelijke eigenschappen, zoals leiderschap, of een Handyman. Maar ook vrouwelijke eigenschappen, zoals het helpen van anderen en lief zijn. Maar als een man graag kookt en een vrouw graag voetbalt, waarom niet?

Dus probeer voor jezelf uit te maken hoe jij je als "mens" het lekkerst voelt. En ga niet kijken naar wat mannen/vrouwen voor gedragingen hebben. Gedraag je zoals jij het fijn vind om je te gedragen. En inderdaad word je door de TV, tijdschriften of reclames gehersenspoeld. Ga buiten dat cirkeltje van het rollenpatroon staan en probeer jezelf te vinden. Je schaadt er niemand mee.

Veel sterkte hoor.

Reactie van José @ 31 jul 2008 23:56 [reageer]

Lieve Frederique,

Ben het niet helemaal met Moeke eens. Kan weinig identiteitscrisis in je verhaal lezen. Veel meer een filosofische benadering van man en vrouw. En het vinden van het antwoord op de vraag waarom kan ik niet zijn wat mijn lichaam is. Ondanks dat er heel veel verwantschap zit met de interne strijd die een homo doormaakt, zit er ook een principieel verschil in. Gelijk is de strijd van het doorbreken van stereotiepen. Een man houdt van en vrijt met een vrouw en omgekeerd. Anders is het strijdpunt over wat is belangrijker het lichaam of de geest. In onze maatschappij is voor gender bepaling het lichaam het belangrijkste, terwijl voor de persoon zelf de gender identiteit door de geest bepaald wordt. De twijfel bij een homo is zijn geaardheid.

Door redenerend zoals jij ook doet, een rok is slechts een stukje stof, dus daar kan het niet in zitten. Borsten zijn nep. Stem is te laag. En toch verandert alles door de presentatie. Omdat de geest niet de rok of borsten ziet, maar voelt. De geest weet wat voor uitwerking dit heeft op de omgeving en zodoende zijn interactie bijstelt. Ineens verandert het evenwicht tussen ratio en gevoel. De geest komt thuis en hoeft niet meer op zijn tenen te lopen om te voldoen aan het onmogelijke, man zijn.

Terugkomend op het begin, is dit een identiteitscrisis? Nee een stukje acceptatie in mijn ogen. Het kiezen voor jezelf en niet voor het verwachtingspatroon van de maatschappij.

Groetjes, José

Reactie van Mariane @ 17 aug 2008 12:31 [reageer]

hai frederique

een vrouw als leidinggevende word niet geaccepteerd.

ik leef de laatste 4 maanden full-time als vrouw, ik ben leidiggevende in 4 bedrijfjes, en ik heb en nu nog groote problemen er mee onder vonden,
chaufeurs die niet meer bij mij willen werken, bedrijven, klanten die geen zaken meer met mij willen doen,

een handelsbedrijf, handel gebeurt meestal bij een pot bier. nu ik gedeeltelijk als vrouw, (Dames spijkerbroek) gekleed ben, word er met mij geen handel gedaan.

vele post-op transen hebben mij gewaarschuwt hiervoor. maar er is zuiver discriminatie van de vouw. in de maatschapij.

met vriendelijke groeten mariane.

Reactie van Jacky @ 11 nov 2008 20:41 [reageer]

Ik val ook onder de categorie man of vrouw.....ben als man
geboren,maar alles in me zegt dat ik vrouw ben.
En zo wil ik ook leven,borstgroei gaat goed,maar heb nog wel
last van te veel haargroei,maar ik ga door....en wil leven als
vrouw,omdat ik vind en met mij anderen dat ik dat ook ben.
Wens verder ieder met dezelfde eigenschappen veel succes.

Reactie van Arjanne @ 11 jun 2009 11:34 [reageer]

Even over tv programma's, ik raad je aan een keer naar Bones te kijken. Een man die zich typisch 'als een man' gedraagt, en een sterke vrouw die dat gewoon weg niet zomaar pikt. Die zich niet laat beschermen, en die zeker niet achter de man aanloopt maar voor hem uit. Briljant!!

Reactie van Frederique @ 12 jun 2009 19:32 [reageer]

Bedankt voor de tip!

"Man of vrouw?" door Frederique

Man of vrouw?

Ga naar...

Reacties op deze column

Geef uw reactie!