"Man of vrouw?" door Frederique

Titel:  Man of vrouw?
Auteur:  Frederique
Datum:  7 jul 2008
Revisie:  -
Gelezen:  4392

Man of vrouw?

Toen ik in 2004 net mijzelf aan het onderzoeken was kwam ik tot een lastig dilemma. Was ik, nu ik me prettiger voelde in vrouwenkleren dan in mannenkleren, dan ook vrouw? Ik wist het niet. Mannen en vrouwen verschillen niet zo van elkaar, daar was ik toen al achter. Het beeld van "lieve, zachte, vrouwen waar je uit kunt huilen als je je even niet zo prettig voelt" was in mijn puberteit meerdere keren aan gruzelen geslagen. Ik heb nog meer van die stereotype beelden onderzocht: zo ging op mijn werk het verhaal dat een man -nooit- de vuilniszak buiten zou zetten, dat was typisch vrouwenwerk. Ik was het er niet mee eens: bij mijn ouders was het vooral mijn vader die dit soort werk deed. Mannen waren, volgens de legenden, ook veel doortastender. Natuurlijk kende ik doortastende mannen, maar ik kende ook zeer pro-actieve vrouwen. En mannen die geen deuk in een pakje boter sloegen. Zo ben ik op zoek gegaan naar dat -ene- psychische kenmerk dat vrouwen anders maakt dan mannen. Ik vond het niet. Er waren net zo goed smerige, bitcherige, harde, sociaal onhandige vrouwen als dat er ook smerige, snauwerige, harde, sociaal onhandige mannen waren. En omgekeerd kende ik net zo goed hygiënische, vriendelijke, zachte, sociaal handige mannen als dat ik hygiënische, vriendelijke, zachte, sociaal handige vrouwen kende.

Ik merkte ineens ook hoe de TV ons een bepaalde richting in duwt. In hoeveel series er stereotype man/vrouw-beelden voorkomen. Het begint al van jongs af aan met de smurfen: iedere smurf heeft een stereotype kenmerk. De een is mopperaar (dus: Moppersmurf), de ander maakt muziek (dus: Muzieksmurf), er is een leider nodig (Grote smurf), er is een wijsneus met een bril (Brilsmurf), een smurf die exploderende pakjes uitdeelt (Lolsmurf). En er is precies één vrouwelijke smurf (Smurfin). Raar... Een normale smurf is een mannelijke-smurf-met-iets-bijzonders. Vrouw-zijn is dus man-zijn met iets bijzonders? En inderdaad gedraagt Smurfin zich uitermate (stereotype) vrouwelijk: ze is vriendelijk, heeft een hoge stem, is regelmatig wat naiëf, plukt bloemen en vaak zeurt ze een beetje...

Er zijn meer van die stereotypen, ook in de volwassen series. Sterker nog: er zijn er maar weinig die het niet hebben. Heb je ooit een serie gezien waarin de man kookt en de vrouw intussen onderuit hangt TV te kijken? In hoeveel series gaat het andersom? In hoeveel series speelt een vrouw een onderdanige rol ten opzichte van de man? Ik kijk zelf veel naar detectives. 't Zijn vaak mannen (Dalziel en Pascoe, Morse, Wallander, Frost, Foyle, Mike in Trial and Retribution) die de rol van detective hebben. Soms (Wallander, Frost, Foyle) spelen er vrouwen mee die een duidelijk ondergeschikte rol hebben ten opzichte van de man-die-het-allemaal-uitzoekt. De vrouwen waar het om gaat stellen zich allemaal op in dienst van de man. Er zijn maar weinig uitzonderingen op deze regel (Silent Witness, Prime Suspect, Roisette in Trial and Retribution) en bij die uitzonderingen worden vrouwen vaak afgeschilderd als haaien. De combinatie van een lieve, vriendelijke vrouw met een scherpe analyse in een leidinggevende rol (een soort "Wallander" maar dan als vrouw) - zij komt voor zover ik weet in geen enkele serie voor... Een serie waarbij een vrouw deze rol benadert (maar dan -net- niet als leidinggevende) is Van Veeteren. Bij vrijwel al deze series valt het ook op dat de hoofdpersoon (m/v) alleen woont. Veel geluk vind je niet in deze series, het gaat altijd om het hebben of vinden van het "gelijk". Vrijwel elke serie bevestigt het stereotype man/vrouw-patroon. Vrijwel geen enkele detective-serie gaat er tegenin...

Ik merkte het gevolg van die stereotypes ook in mijn eigen man-en-vrouw gevoel. In mijn vrije tijd voelde ik me, in vrouwenkleren, vaak ook erg vrouwelijk. Ik had dan ook de neiging om de boel op te gaan ruimen, meer dan ik in mannenkleren ooit gehad had. Later bleek dit qua energieniveau helaas niet vol te houden en zakte ik ook in vrouwenkleren terug naar een soort studentikoos leven. Op mijn werk voelde ik me dan vooral man. Ik zat er in een meer leidinggevende rol: veel energie, mensen aansturen, vaak geen-nee-als-antwoord-dulden... Ik zat er in de rol van strenge, gedreven man. De genoemde detective-series hebben ook een erg negatieve rol gespeeld in mijn beeld van een goede leidinggevende...

Op mijn werk merkte ik ook dat ik meer dan in mijn vrije tijd jaloers was op de kleding van vrouwen. Maakte die jaloezie me (deels) vrouw? Een rok is maar een stuk stof. Was ik niet een man die graag in een rok liep? Maar: als ik thuis in een rok liep, voelde ik me rustiger. En ook later, toen ik thuis borsten begon te dragen, voelde ik me nog iets rustiger. Het maakte het verschil tussen werk en thuis wel telkens groter. En dat viel niet vol te houden...

Sinds ik op het werk "over ben" merk ik dat ik me veel meer man-en-vrouw voel in plaats van man-of-vrouw, hoewel ik me in mijn vrije tijd nog altijd meer vrouw voel dan op het werk. Vaak is dat lastig: thuis lukt het me vrij aardig om in een telefoongesprek met mijn zus "als vrouw" te praten. Op het werk zit ik sterker in mijn hoofd en mijn gevoel is toch -meer- mannelijk dan thuis, waardoor dit minder goed lukt: ik praat nog geen paar zinnen of ik praat weer op mijn mannelijke toonhoogte. Jammer...

N.B: de eerlijkheid gebied te zeggen dat er op TV soms ook leuke dingen gebeuren op gendergebied. Zo heeft Vlaanderen een paar jaar geleden de serie "Kulderzipken" gemaakt, waarbij de lakeien geleerd hebben om "meneer" te zeggen. Ze doen dat zo structureel onhandig dat de prinses regelmatig "meneer de mevrouw de prinses" wordt. In Nederland hebben we laatst een kinderserie gehad waarbij Griekse mythen nagespeeld en naverteld werden. Ik zag dat (uitsluitend) mannen de serie maakten waarbij ze ook als man in beeld het verhaal vertelden. In hun uitbeelding van de mythe was een deel van hen als vrouw gekleed. En hoewel het duidelijk zichtbaar was dat het mannen-in-vrouwenkleren waren werden ze door de andere spelers in hun vrouwenrol ook volledig en vanzelfsprekend als vrouw geaccepteerd. Dit zijn echt de positieve uitzonderingen op de regel...

Frederique

Ga naar...

[Volgende column] [Vorige column]