"Psychisch proces" door Frederique

Titel:  Psychisch proces
Auteur:  Frederique
Datum:  12 sep 2011
Revisie:  -
Gelezen:  4416

Psychisch proces

Als ik terugkijk naar mijn jeugd dan merk ik dat mijn geheugen selectief is. Wat er precies gebeurd is op de lagere school op een normale dag? Ik weet het niet meer... Wel kan ik me bepaalde situaties herinneren, soms als de dag van gister.

Zoals mijn vroegste herinnering: Een vrolijke lentedag dat ik in de zandbak zat te spelen met een buurmeisje. We praatten over de toekomst: Zij zou thuis blijven en voor de kinderen zorgen en ik zou aan het werk gaan en geld verdienen. Ik wist dat er iets niet klopte: We waren toch gelijk? Waarom kon ik dan niet thuis voor de kinderen zorgen? Het antwoord was ontnuchterend: Omdat ik een man was. Ze legde me uit wat de verschillen tussen jongens en meisjes waren - en ik ging er van uit dat ze gelijk had. Zij ging tenslotte al naar (de kleuter-)school en ik nog niet.

Veel tijd om er verder over na te denken kreeg ik niet, want kort daarop ging ze verhuizen. En ik bleef achter, er op vertrouwend dat ze gelijk had. In de praktijk leek het ook te kloppen: Ik leek qua uiterlijk meer op jongens dan op meisjes. Veel contact heb ik niet gemaakt met de kinderen in mijn klas. Stel dat met de kinderen in de klas hetzelfde zou gebeuren als met het buurmeisje, namelijk dat ze er ineens niet meer zouden zijn? De pijn die dat veroorzaakte was verschrikkelijk, ik kon dus maar beter afstand houden...

Toen ik later alsnog contact probeerde te leggen met de kinderen in de klas had ik een probleem. Ik wist niet waar ik bij hoorde. Hoorde ik bij de meisjes? Qua interesses van samen spelletjes spelen in plaats van samen kattenkwaad uithalen wel. Maar qua lichaam paste het dan weer niet. En als enige jongen met de meisjes spelen stond me ook tegen. Het zorgde er voor dat ik bewust niet met de meiden meegespeeld heb. En dus heb ik de hele lagere schoolperiode het gevoel gehad er tussenin te staan. Te veel jongen om een meisje te zijn, te veel andere interesses dan de rest van de jongens om een jongen te zijn. En toch heb ik in die tijd nooit de conclusie getrokken dat ik een meisje was...

Op de middelbare school ben ik vaak actief buiten een groep gezet. Het lichamelijke verschil tussen jongens en meisjes begon groter te worden. Het was een echte rottijd. Ik was, nog vaker dan op de lagere school, alleen.

Die eenzaamheid vulde ik door heel veel boeken te lezen. Toen ik er in 2004 achter kwam dat ik naast een mannelijke kant ook een vrouwelijke kant had kwamen ineens veel herinneringen aan bepaalde boeken naar boven. Ik ben ze opnieuw gaan lezen: "Kinderen van Moeder Aarde" van Thea Beckman, bijvoorbeeld, waarin een vrouwenwereld beschreven werd. En waarin ook naar voren kwam dat die misschien wel idealer leek, maar dat ook daar mensen (in die situatie: Mannen) tekort gedaan worden enkel vanwege hun gender.

Een ander boek dat ik me herinner is het boek "Luchtspiegelingen van Belcampo" van Belcampo. Het is een verhalenbundel, het verhaal dat ik me herinner heet "Avontuur in Amsterdam". Pas toen ik het kortgeleden opnieuw las wist ik waarom ik het gevoel had dat ik het opnieuw moest lezen.

Het verhaal gaat over een man die een artikel moet schrijven over Amsterdam. Hij wil dit graag erg grondig doen: Hoe kun je iets over Amsterdam schrijven als je niet weet hoe Amsterdammers Amsterdam ervaren? Dus richt hij zich tot het Opperwezen met het verzoek om de rest van de dagen van zijn leven te mogen inwisselen om één dag mee te maken van alle Amsterdammers. Hij zou dan ervaren wat die andere mens ervoer, alsof hij in die ander zijn/haar geest meeliftte. Er staan een aantal zinnen in dat verhaal die me bijzonder hebben moeten triggeren. Zoals de alinea: "Hierdoor kwam ik op weer nieuwe gedachten. Niet alleen de grenzen van het ik werden op dit moment overschreden, maar ook de grens tussen de seksen. De vrouw zou ophouden een mysterie voor mij te zijn. Dit maakte mij een tijdlang bijna ademloos. Zou ik daardoor een uitverkorene worden of een vervloekte?" En, iets verderop in het verhaal: "Ik was wel tien keer gestorven en ik was wel vijf keer geboren, baby's had ik gekregen [...]". Het feit dat het hele verhaal vanuit een mannelijk perspectief verteld wordt, het idee dat je kunt voelen een vrouw te zijn, kinderen te mogen baren en ook het idee dat je van te voren niet weet of het een zegen of een vloek is om te weten hoe een vrouw het leven ervaart: Het moet me enorm geraakt hebben. Aan het eind van het verhaal beschrijft hij hoe hij als man een hoer bezoekt. En dat hij op dat moment zowel meelift in het leven van de man als in het leven van de vrouw. Het zal een goede reden geweest zijn het hele idee weg te kieperen. Zowel het als vrouw een hoer zijn als het als man naar de hoeren gaan - ik kon me er niets bij voorstellen.

Op die manier terug te kijken op mijn verleden, het opnieuw beleven van wat me toen geraakt heeft, het verklaart veel van wat ik toen niet kon bevatten. Ik leefde toen te veel vanuit mijn hoofd en durfde niet te accepteren wat mijn gevoel en emoties er over zeiden. Terwijl die emoties en die gevoelens er tegelijkertijd natuurlijk wel geweest zijn.

Hoe groot de verwarring en de eenzaamheid destijds geweest moeten zijn - ik kan er nu alleen nog maar naar raden. Maar als ik er aan terugdenk komen die oude gevoelens van pijn, verdriet en angst wel opnieuw op. Het is goed om het opnieuw te beleven zodat het nu wel haar plek kan krijgen...

Frederique

Ga naar...

[Volgende column] [Vorige column]